Kamil Przełęcki – autor i producent projektu
Gdyńska Szkoła Filmowa, Warszawska Szkoła Filmowa, Wajda School, Collegium Da Vinci

PRZEPRAWA PRZEZ PRZEPAŚĆ KOSZTÓW

 

 

Antropomorfizacja procesów produkcji filmowej, szeroko opisanych w tomie II cyklu „Kompendium produkcji filmu fabularnego”, zatytułowanym „Finansowanie: budżet i kosztorys”, stała się punktem wyjścia do stworzenia opowieści o przygodach Gromady Harmonograma, Scenariusza i Wizji oraz ich potomstwa: Obiektów i Postaci. Przy wsparciu znakomitych specjalistów realizujących nagrania i kreujących dźwięk oraz znakomitych aktorów drukowana wersja „Przeprawy przez Przepaść Kosztów” została zaadaptowana do formy słuchowiska edukacyjnego, wykorzystującego narrację dźwiękową charakterystyczną dla filmu przygodowego. Jak do tego doszło?

 

Jak zwykle – przypadkiem. Na jednym z branżowych spotkań, po premierze tomu II KPFF w 2024 roku, jedna ze znajomych osób ze świata filmu pogratulowała mi wydania książki, dopytując jednocześnie, czy to prawda, że ma ona aż 900 stron. Kiedy potwierdziłem, z wyraźnym zdziwieniem zapytała: jak można napisać 900 stron o kosztorysie? Przecież to nienormalne!

 

Przyjąłem tę wątpliwość z godnością, na miejscu wymyślając argument, że na 900 stron dość suchej wiedzy ekonomicznej można przecież spojrzeć zupełnie inaczej – jak na podróż i przygodę. Sam się zdziwiłem, kiedy z moich ust popłynął potok słów nakreślających koncepcję tego „innego spojrzenia”. Nie wiem, dlaczego uczyniłem wówczas z Budżeta i Kosztorysa braci, ale tak już zostało. Następnego ranka cała opowieść rozwinęła się w storyline, który początkowo zacząłem budować jako scenariusz.

 

Po roku wróciłem do tekstu i napisałem go na nowo jako książkę, zachowując jednak jego pierwotną linię fabularną. Rozmawiałem o tej historii ze studentami podczas zajęć, przy użyciu AI zwizualizowałem postacie i poczułem, że taka forma trafia do młodych ludzi znacznie lepiej. Łatwiej jest też dzięki niej tłumaczyć skomplikowane procesy przez pryzmat ludzkich charakterów. I tak powstała książka, a po niej pomysł na adaptację w formie słuchowiska. Jako że zawsze byłem opowiadaczem tej historii, pozostałem w niej narratorem. Do ról jej bohaterów zaprosiłem natomiast aktorów – tak istotnych uczestników procesu powstawania każdego filmu fabularnego.

 

Ta niekonwencjonalna metoda dydaktyczna w swojej pierwszej warstwie narracyjnej uczy poprzez lekkość opowieści, przygodową konwencję i humor, z autoironicznym dystansem komentując rzeczywistość produkcji filmowej. W drugiej warstwie niesie jednak głębsze przesłanie związane z sensem pracy nad filmem, koniecznością dokonywania trudnych wyborów, zawierania kompromisów oraz poświęcania niektórych założeń w imię większego dobra, jakim jest Idea Filmu.

 

Głównymi bohaterami opowieści pozostali dwaj bracia: Budżet i Kosztorys. Starszy z nich, Budżet – rozważny, spokojny i przewidujący – ściera się w dyskusjach o pryncypiach
z młodszym o dekadę Kosztorysem. Obaj chcą przeprowadzić Gromadę Harmonograma przez Przepaść Kosztów i zanieść Ideę Filmu do Świata Widzów. Sposób, w jaki zamierzają tego dokonać, staje się jednak płaszczyzną filozoficznych sporów dotyczących metod działania i osiągania celu.

 

Pozostali bohaterowie „Przeprawy…”: Kalendarzówka – córka Harmonograma, autor Księgi Opowieści – Scenariusz oraz jego żona Wizja wraz z licznym potomstwem pokonują pod wodzą braci niebezpieczną drogę do Krainy Dystrybucji, będącej ziemią obiecaną Świata Filmu. W licznych zadaniach, przygodach i perypetiach towarzyszą im i pomagają: bogini Technologia wraz z Rycerzami Ejaj, książę Recoupment oraz współpracujący z nim Faktorzy. Jest tam także Król PISF i jego żona Dotacja, a także Inwestycja i miejscowy handlarz – Kredyt. Wszyscy starają się wspomóc Gromadę w budowie mostu mającego kluczowe znaczenie dla powodzenia przeprawy oraz w obronie Idei Filmu.

 

Niestety na ich drodze staje władca Piekła Fiskalnego – potężny Impostor VAT, który wraz ze zgrają drapieżnych Kosztów czyha na Obiekty i Postacie, upatrując w Budżecie głównego wroga w walce o zasoby. Wynajmuje płatnego mordercę Cashflowa, aby unicestwić Budżeta
i nasycić wygłodniałe Koszty.

 

Klasyczne archetypy bohaterów, mitologizacja procesu produkcji oraz wzajemne relacje postaci pomagają słuchaczowi zrozumieć skomplikowane definicje i prawidła rządzące światem produkcji filmowej.

 

„Przeprawa przez Przepaść Kosztów”, choć jest przygodową fikcją, została osadzona na fundamencie specjalistycznej wiedzy ujętej w akademickim cyklu KPFF, stanowiącym podstawę programów nauczania produkcji filmowej w wielu polskich szkołach filmowych. Antropomorfizacja procesów produkcji filmowej, szeroko opisanych w tomie II cyklu „Kompendium produkcji filmu fabularnego”, zatytułowanym „Finansowanie: budżet i kosztorys”, stała się punktem wyjścia do stworzenia opowieści o przygodach Gromady Harmonograma, Scenariusza i Wizji oraz ich potomstwa: Obiektów i Postaci. Przy wsparciu znakomitych specjalistów realizujących nagrania i kreujących dźwięk oraz znakomitych aktorów drukowana wersja „Przeprawy przez Przepaść Kosztów” została zaadaptowana do formy słuchowiska edukacyjnego, wykorzystującego narrację dźwiękową charakterystyczną dla filmu przygodowego. Jak do tego doszło?

 

Jak zwykle – przypadkiem. Na jednym z branżowych spotkań, po premierze tomu II KPFF w 2024 roku, jedna ze znajomych osób ze świata filmu pogratulowała mi wydania książki, dopytując jednocześnie, czy to prawda, że ma ona aż 900 stron. Kiedy potwierdziłem, z wyraźnym zdziwieniem zapytała: jak można napisać 900 stron o kosztorysie? Przecież to nienormalne!

 

Przyjąłem tę wątpliwość z godnością, na miejscu wymyślając argument, że na 900 stron dość suchej wiedzy ekonomicznej można przecież spojrzeć zupełnie inaczej – jak na podróż i przygodę. Sam się zdziwiłem, kiedy z moich ust popłynął potok słów nakreślających koncepcję tego „innego spojrzenia”. Nie wiem, dlaczego uczyniłem wówczas z Budżeta i Kosztorysa braci, ale tak już zostało. Następnego ranka cała opowieść rozwinęła się w storyline, który początkowo zacząłem budować jako scenariusz.

 

Po roku wróciłem do tekstu i napisałem go na nowo jako książkę, zachowując jednak jego pierwotną linię fabularną. Rozmawiałem o tej historii ze studentami podczas zajęć, przy użyciu AI zwizualizowałem postacie i poczułem, że taka forma trafia do młodych ludzi znacznie lepiej. Łatwiej jest też dzięki niej tłumaczyć skomplikowane procesy przez pryzmat ludzkich charakterów. I tak powstała książka, a po niej pomysł na adaptację w formie słuchowiska. Jako że zawsze byłem opowiadaczem tej historii, pozostałem w niej narratorem. Do ról jej bohaterów zaprosiłem natomiast aktorów – tak istotnych uczestników procesu powstawania każdego filmu fabularnego.

 

Ta niekonwencjonalna metoda dydaktyczna w swojej pierwszej warstwie narracyjnej uczy poprzez lekkość opowieści, przygodową konwencję i humor, z autoironicznym dystansem komentując rzeczywistość produkcji filmowej. W drugiej warstwie niesie jednak głębsze przesłanie związane z sensem pracy nad filmem, koniecznością dokonywania trudnych wyborów, zawierania kompromisów oraz poświęcania niektórych założeń w imię większego dobra, jakim jest Idea Filmu.

 

Głównymi bohaterami opowieści pozostali dwaj bracia: Budżet i Kosztorys. Starszy z nich, Budżet – rozważny, spokojny i przewidujący – ściera się w dyskusjach o pryncypiach
z młodszym o dekadę Kosztorysem. Obaj chcą przeprowadzić Gromadę Harmonograma przez Przepaść Kosztów i zanieść Ideę Filmu do Świata Widzów. Sposób, w jaki zamierzają tego dokonać, staje się jednak płaszczyzną filozoficznych sporów dotyczących metod działania
i osiągania celu.

 

Pozostali bohaterowie „Przeprawy…”: Kalendarzówka – córka Harmonograma, autor Księgi Opowieści – Scenariusz oraz jego żona Wizja wraz z licznym potomstwem pokonują pod wodzą braci niebezpieczną drogę do Krainy Dystrybucji, będącej ziemią obiecaną Świata Filmu. W licznych zadaniach, przygodach i perypetiach towarzyszą im i pomagają: bogini Technologia wraz z Rycerzami Ejaj, książę Recoupment oraz współpracujący z nim Faktorzy. Jest tam także Król PISF i jego żona Dotacja, a także Inwestycja i miejscowy handlarz – Kredyt. Wszyscy starają się wspomóc Gromadę w budowie mostu mającego kluczowe znaczenie dla powodzenia przeprawy oraz w obronie Idei Filmu.

 

Niestety na ich drodze staje władca Piekła Fiskalnego – potężny Impostor VAT, który wraz ze zgrają drapieżnych Kosztów czyha na Obiekty i Postacie, upatrując w Budżecie głównego wroga w walce o zasoby. Wynajmuje płatnego mordercę Cashflowa, aby unicestwić Budżeta
i nasycić wygłodniałe Koszty.

 

Klasyczne archetypy bohaterów, mitologizacja procesu produkcji oraz wzajemne relacje postaci pomagają słuchaczowi zrozumieć skomplikowane definicje i prawidła rządzące światem produkcji filmowej.

 

„Przeprawa przez Przepaść Kosztów”, choć jest przygodową fikcją, została osadzona na fundamencie specjalistycznej wiedzy ujętej w akademickim cyklu KPFF, stanowiącym podstawę programów nauczania produkcji filmowej w wielu polskich szkołach filmowych.